Matcha – co to jest, skąd pochodzi i dlaczego stała się tak popularna?
Zielony kolor, intensywny smak i charakterystyczna, kremowa konsystencja. Matcha w ostatnich latach zdobyła ogromną popularność. Można ją znaleźć nie tylko w herbaciarniach, ale także w kawiarniach i restauracjach. Powstają z niej klasyczne napoje, matcha latte, wersje na zimno, desery, ciasta, lody, a nawet koktajle.
Choć dla wielu osób jest to nowy trend, historia matchy sięga setek lat. Jej korzenie związane są z kulturą picia herbaty w Azji, a szczególne miejsce zajmuje ona w Japonii.
Czym właściwie jest matcha? Skąd pochodzi? Jak powstaje? Czym różni się od zwykłej zielonej herbaty? I dlaczego warto jej spróbować?
Co to jest matcha?
Matcha to sproszkowana zielona herbata. Nie jest jednak zwykłą zieloną herbatą zmieloną na proszek.
Do jej produkcji wykorzystuje się specjalnie uprawiane liście herbaty, nazywane tencha. Przed zbiorem krzewy są zacieniane. Dzięki temu liście mają inne właściwości i charakterystyczny smak.
Po zbiorze liście są poddawane obróbce parą, suszone bez zwijania, a następnie mielone na bardzo drobny proszek. Tradycyjnie wykorzystywane są do tego kamienne młyny.
To właśnie sposób uprawy i produkcji sprawia, że matcha różni się od klasycznej zielonej herbaty.
Skąd pochodzi matcha? Zacznijmy od początku
Historia matchy jest nieco bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać.
Herbata ma swoje korzenie w Chinach. To właśnie tam rozwijały się pierwsze tradycje związane z przygotowywaniem sproszkowanej herbaty. Z czasem kultura herbaciana dotarła do Japonii.
W XII wieku sproszkowana herbata została przywieziona z Chin do Japonii przez mnichów. Z czasem Japończycy rozwinęli własny sposób uprawy, produkcji i przygotowywania herbaty. Matcha stała się częścią kultury i ceremonii herbacianej.
Dlatego można powiedzieć, że matcha ma korzenie w Chinach, ale jej współczesna forma i kultura picia są mocno związane z Japonią.
To właśnie Japonia kojarzy się dziś z wysokiej jakości matchą i tradycyjnym sposobem jej przygotowaniai picia.
Jak powstaje matcha?
Produkcja dobrej matchy wymaga czasu i precyzji.
Pierwszym etapem jest uprawa krzewów herbacianych. Przed zbiorem rośliny są przez pewien czas osłaniane przed bezpośrednim światłem słonecznym. Taki sposób uprawy wpływa na smak oraz charakter liści.
Następnie młode liście są zbierane i poddawane działaniu pary. Dzięki temu zatrzymuje się proces utleniania.
Liście są później suszone. W przypadku matchy nie są jednak zwijane tak jak w przypadku wielu innych herbat. Powstały surowiec to tencha.
Ostatnim etapem jest bardzo dokładne mielenie liści. Powstaje drobny, intensywnie zielony proszek, który znamy jako matchę.
Dlaczego matcha jest zielona?
Intensywnie zielony kolor to jedna z najbardziej charakterystycznych cech matchy.
Ma na niego wpływ sposób uprawy roślin. Zacienianie krzewów przed zbiorem zmienia skład liści i pomaga uzyskać ich charakterystyczny kolor.
Znaczenie ma również sposób produkcji. Liście są poddawane działaniu pary, a następnie mielone bezpośrednio na proszek.
Kolor może być także wskazówką dotyczącą jakości. Wysokiej jakości matcha często ma intensywny, żywy zielony odcień.
Jak smakuje matcha?
Smak matchy jest zupełnie inny niż smak klasycznej czarnej czy zielonej herbaty.
Może być lekko roślinny, świeży i delikatnie słodki. Dobrej jakości matcha ma także wyczuwalny smak umami. Jest to charakterystyczna głębia smaku, która sprawia, że napój jest bardziej intensywny.
Niektórym osobom matcha przypomina świeżą trawę lub młode liście. Inni, podczas picia, wyczuwają w niej nuty orzechowe, kremowe albo lekko słodkie.
Warto pamiętać, że smak zależy od rodzaju matchy, sposobu jej przygotowania oraz dodatków.
Matcha a zielona herbata – jaka jest różnica?
Oba produkty powstają z liści tej samej rośliny, ale na tym podobieństwa w dużej mierze się kończą.
Zwykłą zieloną herbatę zalewa się wodą. Następnie pijemy napar, a liście zostają w zaparzaczu lub są wyrzucane.
W przypadku matchy pijemy sproszkowane liście. Proszek jest mieszany z wodą lub mlekiem, dlatego nie powstaje klasyczny napar.
To ważna różnica. W przypadku matchy spożywamy cały sproszkowany liść.
Jak przygotowuje się tradycyjną matchę?
Tradycyjne przygotowanie matchy jest prostsze, niż może się wydawać, choć wymaga odpowiednich akcesoriów.
Proszek wsypuje się do specjalnej miseczki. Następnie dodaje niewielką ilość gorącej wody.
Matchę tradycyjnie ubija się bambusową trzepaczką nazywaną chasen. Dzięki temu na powierzchni pojawia się delikatna pianka.
Gotowy napój ma intensywny zielony kolor i charakterystyczny smak.
Tradycyjna ceremonia herbaciana jest jednak czymś znacznie więcej niż przygotowaniem napoju. To ważny element japońskiej kultury, związany ze spokojem, skupieniem i określonymi zasadami przygotowywania oraz podawania herbaty.
Matcha latte – nowoczesna wersja popularnego napoju
W ostatnich latach ogromną popularność zdobyła matcha latte.
To łagodniejsza wersja klasycznej matchy. Do przygotowanego proszku dodaje się mleko lub napój roślinny. Dzięki temu intensywny smak herbaty staje się bardziej kremowy.
Matcha latte można przygotować zarówno na ciepło, jak i na zimno.
Wersja z lodem jest szczególnie popularna w cieplejszych miesiącach. Można również spotkać matchę z dodatkiem owoców, wanilii, kokosa czy innych smaków.
Czy matcha zawiera kofeinę?
Tak. Matcha zawiera kofeinę, ponieważ powstaje z liści herbaty.
Jej działanie może być odczuwane inaczej niż po kawie. Wynika to między innymi z obecności L-teaniny, naturalnego aminokwasu występującego w liściach herbaty.
Nie oznacza to jednak, że matcha jest napojem całkowicie pozbawionym działania pobudzającego. Osoby wrażliwe na kofeinę powinny brać to pod uwagę.
Matcha w kuchni
Matcha świetnie sprawdza się nie tylko jako napój.
Intensywny kolor i charakterystyczny smak sprawiają, że wykorzystuje się ją także w kuchni. Można znaleźć ją w ciastach, sernikach, lodach, kremach, czekoladach czy deserach.
Matcha dobrze łączy się z białą czekoladą, wanilią, kokosem, truskawkami, malinami, mango oraz pistacjami.
Możliwości jest naprawdę wiele. Dzięki temu matcha stała się popularnym składnikiem nowoczesnych deserów.
Dlaczego matcha stała się tak popularna?
Jeszcze kilka lat temu dla wielu Polaków była ciekawostką. Dziś można ją znaleźć w menu wielu kawiarni i restauracji.
Wpływ na popularność matchy mają między innymi media społecznościowe. Charakterystyczny zielony kolor świetnie prezentuje się na zdjęciach i filmach. Matcha jest też ciekawą alternatywą dla kawy i klasycznej herbaty.
Nie bez znaczenia jest również możliwość przygotowania jej na wiele sposobów. Można pić ją tradycyjnie, z mlekiem, na zimno albo wykorzystać jako składnik deseru.
Jak wybrać dobrą matchę?
Przy zakupie warto zwrócić uwagę przede wszystkim na pochodzenie zbioru produktu i sposób jego produkcji.
Dobra matcha powinna mieć intensywny zielony kolor oraz drobny, jednolity proszek. Ważny jest również zapach. Powinien być świeży i roślinny.
Warto uważać na produkty o bardzo bladym, żółtawym kolorze. Mogą mieć słabszy smak i nie dawać takiego efektu jak dobrej jakości matcha.
Trzeba też pamiętać, że popularne określenia typu „ceremonial grade” nie są oficjalną japońską kategorią jakości. Ważniejsze jest pochodzenie, sposób produkcji i rzeczywista jakość produktu.
Czy matcha jest zdrowa?
Matcha jest produktem pochodzącym z zielonej herbaty i zawiera naturalne związki roślinne, w tym polifenole oraz kofeinę.
Ponieważ podczas picia spożywamy sproszkowane liście, matcha różni się od zwykłego naparu pod względem sposobu przyjmowania składników obecnych w liściach. Japan Matcha Association zwraca uwagę między innymi na obecność składników o właściwościach antyoksydacyjnych.
Nie należy jednak traktować matchy jako lekarstwa ani produktu, który zastępuje zbilansowaną dietę. To przede wszystkim ciekawy napój o charakterystycznym smaku.
Gdzie napić się dobrej matchy w Rzeszowie?
Jeśli chcesz spróbować matchy poza domem, warto odwiedzić Restauracja Konfitura przy ul. Słowackiego 8 w Rzeszowie.
Restauracja znajduje się w centrum miasta, niedaleko rzeszowskiego rynku i ratusza. Jest to miejsce znane przede wszystkim z kuchni inspirowanej polską tradycją, ale w menu można znaleźć także nowoczesne propozycje napojów.
Konfitura to dobry wybór dla osób, które chcą połączyć spotkanie przy dobrym jedzeniu z chwilą przy kawie lub właśnie przy matchy. Warto sprawdzić aktualną kartę przed wizytą, ponieważ oferta napojów może zmieniać się sezonowo. Aktualne menu restauracji jest dostępne na jej stronie.
Matcha – warto jej spróbować?
Zdecydowanie warto dać jej szansę, szczególnie jeśli lubisz odkrywać nowe smaki. Matcha jest zupełnie inna od tradycyjnej herbaty. Ma intensywny kolor, charakterystyczny smak umami i może być podawana na wiele sposobów.
Możesz zacząć od delikatnej matcha latte z mlekiem. Jeśli spodoba Ci się jej smak, kolejnym krokiem może być klasyczna matcha przygotowana z wodą.
A jeśli jesteś w Rzeszowie, połącz degustację z wizytą w Restauracji Konfitura. To miejsce w centrum miasta, w którym można dobrze zjeść, odpocząć i spróbować nowoczesnych propozycji obok dań inspirowanych kuchnią polską.
